Nowy standard. Twoje centrum tworzenia inteligentnego, szybkiego i zrównoważonego oprogramowania AI
User Personas
User persona to fikcyjny profil typowego użytkownika, oparty na badaniach, który podsumowuje cele i problemy wspólne dla danej grupy użytkowników.
Czym są user personas?
Persony dają zespołowi produktowemu jedną wspólną odpowiedź na pytanie „dla kogo dokładnie to tworzymy?”. Bez niej projektanci i interesariusze wyobrażają sobie różnych użytkowników, a każdy z nich zwykle przypomina osobę, która go sobie wyobraża.
Alan Cooper zaczął stosować persony w projektowaniu oprogramowania w 1983 roku i spopularyzował tę metodę w swojej książce z 1999 roku Pacjenci rządzą szpitalem psychiatrycznym. Jego pierwsze persony powstały na podstawie nieformalnych wywiadów z siedmioma lub ośmioma użytkownikami.
Persona jest złożeniem kilku przypadków. Nie odpowiada jej dokładnie żaden pojedynczy rozmówca, ale każdy szczegół na karcie wynika z tego, co pokazały badania. To oparcie w danych odróżnia personę od marketingowego awatara albo przypuszczenia z dołączonym stockowym zdjęciem.
Dlaczego user personas są ważne w tworzeniu produktów?
Zespoły domyślnie projektują dla siebie. Inżynierowie i product managerowie poruszają się po oprogramowaniu dużo swobodniej niż większość użytkowników. Persona wnosi do każdej oceny projektu konkretną osobę o konkretnym poziomie umiejętności, więc „to przecież oczywiste” można skonfrontować z kimś, dla kogo wcale takie nie jest.
Wiele produktów obsługuje grupy o sprzecznych potrzebach. Narzędzie do układania grafiku w przychodni służy recepcjonistce, która chce działać szybko, i pacjentowi, który oczekuje jasności. Persony pokazują to napięcie odpowiednio wcześnie, kiedy uwzględnienie go w projekcie jest jeszcze tanie.
Wnioski z badań zacierają się po prezentacji. Spostrzeżenia z wywiadów często trafiają do prezentacji, do której nikt już nie wraca. Persona pakuje te same ustalenia w format, do którego zespół regularnie sięga podczas planowania sprintów.
Jak tworzy się user personas?
Większość user personas powstaje na podstawie wywiadów z użytkownikami i grupowania ich według wspólnych zachowań, a dla każdej grupy tworzy się osobny profil.

Najpierw przeprowadza się wywiady. Persony jakościowe, które Nielsen Norman Group uznaje za najlepsze rozwiązanie dla większości zespołów, opierają się na wywiadach z 5 do 30 użytkownikami. Wywiady prowadzi się w kolejnych partiach po pięć osób, aż nowe rozmowy przestaną ujawniać nowe wzorce.
O grupach decydują wzorce. Badacze kodują transkrypcje i grupują uczestników według wspólnych celów oraz problemów. Grupa, która wraca w kolejnych wywiadach, staje się kandydatem na personę.
Każda grupa staje się profilem. Karta persony zwykle zawiera imię, kontekst użycia, cele, frustracje i zadania, z którymi dana osoba przychodzi do produktu. Imię i zdjęcie pomagają ją zapamiętać, cała reszta jest skrótem wyników badań.
Jedna persona ma status głównej. Gdy dwie persony potrzebują sprzecznych rzeczy, domyślnie wygrywa persona główna. Persony drugorzędne też są uwzględniane, ale nie kosztem tej głównej.
Walidacja statystyczna jest opcjonalna. Persony statystyczne rozszerza się o ankietę z udziałem co najmniej 100 respondentów, a najlepiej 500 lub więcej, a następnie stosuje metody grupowania, takie jak k-means czy analiza klas ukrytych. Dzięki temu można oszacować, jaką część bazy użytkowników reprezentuje każda persona.
Proto-personas to hipoteza. Proto-persona powstaje podczas 2-4-godzinnych warsztatów zespołowych, bez nowych badań. To szybki sposób, by jasno pokazać założenia zespołu, o ile wszyscy traktują wynik jako coś, co trzeba zweryfikować.
Jakich narzędzi zespoły używają do tworzenia user personas?
Praca nad personami wymaga miejsca do przechowywania badań oraz narzędzia do zamiany ich w profile, a analityka pomaga skonfrontować je z danymi o rzeczywistym użyciu.
W jakich narzędziach przechowuje się badania stojące za personą?
Dovetail i Condens to repozytoria badań. Przechowują nagrania wywiadów i transkrypcje oraz pozwalają oznaczać wnioski, dzięki czemu dowody stojące za każdą personą są zawsze o jedno kliknięcie dalej.
Z czego zespoły korzystają, żeby syntetyzować persony?
Miro i FigJam to internetowe tablice, na których zespoły grupują notatki z wywiadów i układają gotowe karty person.
Jak zespoły sprawdzają persony na tle danych o użyciu?
Amplitude, Mixpanel i PostHog to platformy analityki produktowej. Ich kohorty behawioralne pokazują, czy segmenty opisane przez personę rzeczywiście występują w danych o użyciu w skali, jaką założył zespół.
Jakie są najważniejsze cechy dobrej user persony?
Zachowania są ważniejsze niż demografia. Wiek i stanowisko rzadko zmieniają decyzję projektową, podczas gdy cele i codzienny sposób pracy często to robią. Dwóch użytkowników w różnym wieku, ale z takim samym sposobem pracy, należy do jednej persony.
Musi dać się powiązać z dowodami. Każde stwierdzenie na karcie powinno mieć oparcie w notatkach z wywiadów albo w danych. Jeden szczegół bez źródła wystarczy, by zespół zaczął podważać całą resztę.
Powinna być na tyle konkretna, by rozstrzygać spory. „Chce prostego doświadczenia” opisuje każdego. „W każdy poniedziałek przed 10:00 obsługuje 40 skierowań” zmienia sposób projektowania ekranu.
Musi ich być na tyle mało, by dało się je zapamiętać. Zespół nie jest w stanie mieć w głowie kilkunastu person, więc w praktyce nie projektuje pod żadną z nich.
Powinna mieć datę i właściciela. Persona opisuje użytkowników w momencie prowadzenia badań. Potrzebuje właściciela, który wróci do niej, gdy zmieni się rynek albo sam produkt.
Jakie korzyści dają user personas?
User personas najbardziej opłacają się przy podejmowaniu decyzji: dla kogo budować najpierw i jak rozstrzygać spory wokół tego wyboru.
Jaśniej wyznaczony zakres MVP. Projektowanie dla jednej głównej persony naturalnie wyznacza granicę między tym, co trafia do pierwszego wydania, a tym, co musi poczekać.
Krótsze dyskusje projektowe. „Czy recepcjonistka w przychodni skorzystałaby z tego?” to pytanie, na które badania mogą odpowiedzieć. „Wydaje mi się, że użytkownicy tego chcą” już nie.
Wspólny język dla różnych specjalizacji. Programiści i interesariusze, którzy nigdy nie uczestniczyli w wywiadzie, nadal mogą rozmawiać o użytkownikach, używając ich imion.
Szybszy onboarding nowych członków zespołu. Nowa osoba, która przeczyta zestaw person, zyskuje praktyczny obraz bazy użytkowników jeszcze przed pierwszym przeglądem projektu.
Jakie wyzwania wiążą się z user personas?
Badania kosztują czas i pieniądze. Persony jakościowe wymagają rekrutacji uczestników oraz analizy wywiadów. Proto-personas pozwalają ten koszt pominąć, ale mogą odzwierciedlać tylko to, w co zespół już wierzy, więc nie wychwycą tego, w czym zespół się myli.
Persony się starzeją. Użytkownicy zmieniają się razem z produktem i jego rynkiem. Utrzymywanie person na bieżąco wymaga powtarzania badań, a to konkuruje o ten sam budżet co dostarczanie produktu.
Większa liczba szczegółów oznacza mniejszą trafność. Badania Chapmana i współautorów pokazały, że persony z wieloma atrybutami prawdopodobnie opisują bardzo niewiele osób, o ile kogokolwiek. Każdy dodatkowy szczegół sprawia, że persona staje się bardziej wyrazista i mniej reprezentatywna, więc zespół musi zdecydować, gdzie postawić granicę.
Łatwo wkradają się stereotypy. Stockowe zdjęcia i wymyślone szczegóły z życia prywatnego mogą wprowadzać uprzedzenia, których badania w ogóle nie pokazały. Usunięcie ich czyni persony bezpieczniejszymi, ale też mniej zapadającymi w pamięć, a to właśnie zapamiętywalność jest jednym z głównych powodów, dla których zespoły z nich korzystają.
Nieużywane persony marnują wyniki badań. Zestaw person, do którego nikt nie zagląda, pochłania cały budżet badawczy i nic nie daje w zamian. Umieszczanie person w zadaniach i przeglądach projektowych temu zapobiega, ale wymaga stałego zaangażowania ze strony Product Ownera albo badacza.
Czym różnią się user personas od jobs-to-be-done?
User personas opisują to, kim jest użytkownik, a jobs-to-be-done (JTBD) opisują efekt, który użytkownik próbuje osiągnąć, niezależnie od tego, kim jest. Nielsen Norman Group traktuje oba podejścia jako uzupełniające się.
Aspekt | User Personas | Jobs-to-Be-Done |
Główne pytanie | Kim jest użytkownik? | Jaki efekt użytkownik próbuje osiągnąć? |
Jednostka analizy | Grupa użytkowników o wspólnych celach i zachowaniach | Zadanie lub rezultat, niezależnie od tego, kto je wykonuje |
Typowy rezultat | Karta profilu z imieniem, kontekstem, celami i problemami | Job statements albo job stories („Kiedy…, chcę…, żeby móc…”) |
Najlepsze zastosowanie | Ustalanie priorytetów między grupami użytkowników o konkurencyjnych potrzebach | Wychwytywanie tego, dla jakiego efektu użytkownicy byliby skłonni zmienić produkt |
Główne ryzyko | Osuwanie się w stereotyp albo fikcję | Utrata kontekstu, który różni się między grupami użytkowników |
Relacja między nimi | Persona może wymieniać jobs, do których zatrudnia produkt | Zadanie można przypisać do person, które je wykonują |
FAQ o user personas
User Personas: potrzebujesz wsparcia ekspertów?
Monterail tworzy oprogramowanie na zamówienie z wykorzystaniem najnowszych technologii. Porozmawiajmy o tym, jak możemy pomóc w Twoim projekcie.