Nowy standard. Twoje centrum tworzenia inteligentnego, szybkiego i zrównoważonego oprogramowania AI
Badania użytkowników
Badania użytkowników to praktyka polegająca na analizie osób, które korzystają z produktu lub mogą z niego korzystać, aby zrozumieć, co próbują osiągnąć i jak zachowują się w trakcie tego procesu.
Czym są badania użytkowników?
Badania użytkowników służą temu, by zastąpić założenia zespołu na temat klientów dowodami, zanim te założenia zostaną wpisane w produkt. Każda decyzja produktowa opiera się na jakimś przekonaniu o użytkownikach. Badania pozwalają zespołowi sprawdzić, które z tych przekonań są błędne, póki zmiana kierunku jest jeszcze tania.
Obejmują każdą systematyczną metodę bezpośredniego uczenia się od użytkowników: wywiady, testy użyteczności, obserwację w terenie, ankiety, badania dzienniczkowe i analizę danych o korzystaniu z produktu.
Metody dzielą się według dwóch osi. Badania jakościowe wyjaśniają, dlaczego ludzie zachowują się w określony sposób, a badania ilościowe mierzą, jak wielu z nich tak postępuje. Badania eksploracyjne pomagają zrozumieć problem, zanim pojawi się rozwiązanie, a badania ewaluacyjne testują rozwiązanie, które już istnieje.

Wiele zespołów używa pojęć „user research” i „UX research” zamiennie. Jeśli jednak rozróżnia się te terminy, user research jest pojęciem szerszym, bo jego wnioski wspierają także strategię produktu i pozycjonowanie, a nie tylko projektowanie interfejsu.
Dlaczego badania użytkowników są ważne?
Badania użytkowników są ważne, bo osoby tworzące produkt mają najmniejsze szanse zobaczyć go tak, jak widzi go nowy użytkownik.
Zespoły nie są swoimi użytkownikami. Twórcy znają produkt zbyt dobrze, by spojrzeć na niego świeżym okiem. Kroki, które dla nich wydają się oczywiste, to często te same kroki, które nowi użytkownicy pomijają, a wewnętrzny przegląd rzadko ujawnia tę lukę.
Pozwalają dotrzeć do użytkowników, od których zespół zwykle nic nie słyszy. Zgłoszenia do wsparcia i rozmowy sprzedażowe nadreprezentują najbardziej głośnych klientów. Badania pozwalają celowo dotrzeć do cichej większości, także do użytkowników, którzy odeszli, nigdy nie zgłaszając żadnych zastrzeżeń.
Dają zespołowi wspólny obraz użytkownika. Persony i mapy podróży użytkownika tworzone na podstawie badań zastępują kilkanaście prywatnych wyobrażeń jednym obrazem, do którego cały zespół może odnosić swoje decyzje.
Jak działają badania użytkowników?
Badania użytkowników działają jak pętla: określ, czego zespół musi się dowiedzieć, wybierz metodę, która może dać odpowiedź, zbierz dowody od właściwych uczestników, a potem przełóż wnioski na decyzje.

Określ pytanie badawcze. Zacznij od decyzji, którą zespół musi podjąć, na przykład czy budować daną funkcję albo jak zapakować dany poziom cenowy. „Co myślą użytkownicy?” to zbyt ogólne pytanie, by je badać. „Dlaczego użytkownicy wersji próbnej przerywają, zanim połączą swoje pierwsze źródło danych?” to już pytanie badawcze.
Dobierz metodę. Otwarte pytania typu „dlaczego” wymagają wywiadów albo badań terenowych. Pytania o to, czy ludzie potrafią wykonać zadanie, wymagają testów użyteczności. Pytania o to, ilu użytkowników coś robi, wymagają ankiet albo analityki produktu, a pytania o to, która z dwóch wersji działa lepiej, wymagają testów A/B.
Zrekrutuj właściwych uczestników. Uczestnicy muszą odpowiadać osobom, których dotyczy dana decyzja. Pięciu entuzjastycznych zaawansowanych użytkowników nie wyjaśni, dlaczego nowi użytkownicy odchodzą.
Prowadź sesje i zapisuj dowody. Nagrywaj sesje za zgodą uczestników i rób notatki w odniesieniu do pytania badawczego. Krótkie omówienie po każdej sesji pozwala wychwycić obserwacje, zanim zaczną się ze sobą zlewać.
Połącz obserwacje we wnioski. Grupuj obserwacje w schematy, zwykle za pomocą affinity mapping, i oddzielaj to, co zrobiło kilku uczestników, od tego, co powiedziała jedna osoba. Wniosek to wzorzec poparty dowodami, a nie pojedynczy, zapadający w pamięć cytat.
Przełóż wnioski na decyzje. Każdy wniosek powinien kończyć się rekomendacją z przypisanym właścicielem. Badania, które kończą się prezentacją, na podstawie której nikt nie działa, kosztowały pełną cenę i nie dostarczyły żadnej wartości.
Jakich narzędzi zespoły używają do badań użytkowników?
Większość zespołów rozdziela narzędzia do pozyskiwania uczestników od narzędzi do rejestrowania i przechowywania tego, czego się dowiadują.
Skąd zespoły biorą uczestników badań?
User Interviews i Respondent rekrutują uczestników z dużych paneli, także trudno dostępnych specjalistów B2B, i obsługują umawianie terminów oraz wypłatę wynagrodzeń za udział. W przypadku obecnych klientów wiele zespołów rekrutuje bezpośrednio we własnym produkcie za pomocą komunikatów w aplikacji.
Jakie narzędzia służą do prowadzenia sesji badawczych i testów?
Maze, Lyssna i UserTesting wspierają testy niemoderowane, na przykład testy prototypów, w których uczestnicy samodzielnie wykonują zadania, a narzędzie rejestruje ich działania. Moderowane wywiady najczęściej prowadzi się w narzędziach wideo, takich jak Zoom czy Google Meet.
Gdzie zespoły przechowują i analizują wnioski?
Dovetail i Condens to repozytoria badawcze, które transkrybują i tagują nagrania sesji, dzięki czemu każdy w zespole może przeszukiwać wcześniejsze wnioski, zanim zleci nowe badanie.
Jakie są najważniejsze cechy badań użytkowników?
Badania użytkowników definiuje bezpośredni kontakt z osobami, którym służy produkt, oraz dobór metod do pytania, a nie do przyzwyczajeń.
Dowody u źródła. Opinie zespołów sprzedaży czy wsparcia są cennym wkładem, ale pozostają informacją z drugiej ręki. Badania użytkowników docierają do osób, które korzystają z produktu lub mogą z niego korzystać.
Zachowanie ważniejsze niż deklaracje. Badacze większą wagę przywiązują do tego, co ludzie robią, niż do tego, co mówią, że zrobiliby, bo przewidywania dotyczące przyszłych zachowań są zawodne. „Czy zapłaciłbyś za to?” to słabe pytanie, a obserwacja, czy ludzie rzeczywiście próbują zapłacić, daje mocniejszą odpowiedź.
Neutralna facylitacja. Badacze zadają otwarte, niesugerujące pytania („opowiedz krok po kroku o ostatnim razie, gdy to robiłeś”), zamiast pytać „czy użyłbyś funkcji, która…?”, bo pytania sugerujące prowadzą do zgody, a nie do informacji.
Wnioski, które da się prześledzić. Każdy wniosek prowadzi z powrotem do nagrań albo danych, na których się opiera, więc każdy, kto podważa dany wniosek, może sprawdzić dowody.
Ciągłość zamiast jednorazowego działania. Dojrzałe zespoły prowadzą małe badania co sprint lub dwa, zamiast robić jedno duże badanie rocznie, dzięki czemu badania nadążają za decyzjami produktowymi.
Etyka wpisana w proces. Uczestnicy wyrażają świadomą zgodę, a z nagraniami obchodzi się jak z danymi osobowymi zgodnie z zasadami takimi jak RODO.
Jakie korzyści dają badania użytkowników?
Najważniejsza korzyść z badań użytkowników polega na tym, że decyzje produktowe opierają się na zaobserwowanych zachowaniach zamiast na wewnętrznych opiniach, co zmienia zarówno to, co powstaje, jak i kolejność prac.
Tańsza korekta kursu. Test koncepcji z udziałem kilku przedstawicieli grupy docelowej zajmuje dni. Odkrycie tego samego problemu po wdrożeniu kosztuje pełny cykl wydawniczy i użytkowników, którzy w międzyczasie odeszli.
Mapy drogowe oparte na dowodach. Funkcje są porządkowane według zaobserwowanych potrzeb użytkowników, a nie według najgłośniejszej prośby, dzięki czemu łatwiej obronić priorytetyzację funkcji.
Produkty, z których da się korzystać bez pomocy. Testy użyteczności przed wydaniem wykrywają etapy, na których użytkownicy się blokują, co zmniejsza obciążenie wsparcia i tarcie w onboardingu.
Szybsze odpowiedzi z czasem. Repozytorium wcześniejszych wniosków z możliwością wyszukiwania pozwala odpowiedzieć na wiele nowych pytań bez prowadzenia nowego badania.
Precyzyjniejsze pozycjonowanie. Badania tego, jak klienci opisują swój problem, dają marketingowi i sprzedaży słowa, których sami klienci naprawdę używają.
Jakie wyzwania wiążą się z badaniami użytkowników?
Najtrudniejsze w badaniach użytkowników jest utrzymanie ich wystarczająco blisko dostarczania produktu, by wnioski wpływały na decyzje, a jednocześnie nie spowalniały zespołu.
Rekrutacja jest powolna i kosztowna. Znalezienie niszowych specjalistów B2B, takich jak menedżerowie IT w szpitalach, może zająć tygodnie, a oni oczekują wysokiego wynagrodzenia za udział. Panele to przyspieszają, ale ich uczestnicy są częściej osobami, które regularnie biorą udział w badaniach, co może zniekształcać wyniki.
Badania konkurują o czas z dostarczaniem produktu. Pominięcie badania oszczędza teraz tydzień. Lżejsze metody, takie jak testy z pięcioma użytkownikami i krótkie badania niemoderowane, obniżają koszt, ale odpowiadają na węższe pytania niż pełne badanie.
Wnioski bywają ignorowane. Badania, których wyniki przeczą mapie drogowej już obiecanej kadrze zarządzającej, łatwo zbyć. Zapraszanie interesariuszy do obserwowania sesji utrudnia ignorowanie wniosków, ale kosztuje ich czas i wymaga osoby prowadzącej, która nie pozwoli obserwatorom kierować uczestnikami.
Małe próby budzą sceptycyzm. Badania jakościowe z udziałem kilku osób dobrze nadają się do wykrywania problemów, ale nie do mierzenia, jak często one występują. Połączenie ich z danymi ilościowymi odpowiada sceptykom, ale wymaga drugiego badania.
Syntetyczni użytkownicy kuszą jako skrót. Modele językowe potrafią szybko symulować odpowiedzi z wywiadów, ale odtwarzają wiarygodne uśrednienia zamiast zaskoczeń, które wnoszą prawdziwi uczestnicy. Używanie ich do wstępnego stawiania hipotez ma sens, ale zastępowanie nimi uczestników odbiera sens całemu ćwiczeniu.
Czym różnią się badania użytkowników od badań rynku?
Badania użytkowników analizują to, jak ludzie korzystają z produktu i jak go doświadczają, a badania rynku dotyczą wielkości rynku i zachowań zakupowych.
Badania użytkowników | Badania rynku | |
Główne pytanie | Czego potrzebują użytkownicy i jak korzystają z produktu? | Kto kupi i za jaką cenę? |
Przedmiot badania | Osoby, które korzystają z produktu lub mogą z niego korzystać | Segmenty rynku i nabywcy |
Typowe metody | Wywiady, testy użyteczności, badania terenowe, ankiety, analityka produktu | Ankiety, grupy fokusowe, analiza konkurencji, szacowanie wielkości rynku |
Główni odbiorcy wniosków | Zespoły produktowe i projektowe oraz marketing odpowiedzialny za pozycjonowanie | Zespoły marketingu i kadra zarządzająca |
Kiedy się odbywają | Przez cały proces tworzenia oprogramowania, także po wdrożeniu | Przeważnie przed wejściem na rynek albo wprowadzeniem produktu |
FAQ o badaniach użytkowników
Badania użytkowników: potrzebujesz wsparcia ekspertów?
Monterail tworzy oprogramowanie na zamówienie z wykorzystaniem najnowszych technologii. Porozmawiajmy o tym, jak możemy pomóc w Twoim projekcie.