Nowy standard. Twoje centrum tworzenia inteligentnego, szybkiego i zrównoważonego oprogramowania AI

Zobacz teraz
Słownik/AI i uczenie maszynowe

Graf wiedzy

Baza danych zaprojektowana tak, by relacje były przechowywane i wyszukiwane bezpośrednio, zamiast być składane z oddzielnych rekordów.

Czym jest graf wiedzy?

Graf wiedzy przechowuje informacje jako sieć encji i relacji między nimi. Każda encja, na przykład produkt lub firma, jest węzłem, a każda relacja to opisana etykietą krawędź, dzięki czemu same połączenia stają się danymi, które można odpytywać.

Różnica względem relacyjnej bazy danych sprowadza się do tego, gdzie zapisane są relacje. W modelu relacyjnym powiązanie między klientem a zamówieniem istnieje jako klucz obcy i jest odkrywane przez łączenie tabel. W grafie relacja jest zapisana wprost, ma określony typ i może mieć własne właściwości: na przykład „przejęcie”, wraz z datą i wartością transakcji.

Ma to znaczenie przy pytaniach, które wymagają przejścia przez wiele połączeń. Ustalenie, którzy dostawcy są pośrednio dotknięci zamknięciem fabryki oddalonym o cztery ogniwa w łańcuchu dostaw, wymaga w SQL czterech złączeń, a koszt rośnie gwałtownie wraz z głębokością. Grafowa baza danych podąża bezpośrednio po zapisanych połączeniach, więc koszt takiego przechodzenia zależy od liczby faktycznie przebytej relacji, a nie od całkowitego rozmiaru tabel.

Czy graf wiedzy sprawdzi się w mojej firmie?

Większość organizacji ma dane, których wartość wynika z ich powiązań, a same dane są rozproszone po systemach zapisujących tylko własny fragment całości.

  • Przewaga strategiczna: Graf wiedzy daje jeden spójny, połączony obraz danych z wcześniej odseparowanych źródeł. W praktyce wspiera to możliwości, które trudno zbudować inaczej: rekomendacje oparte na relacjach wieloetapowych oraz wykrywanie nadużyć dzięki strukturze pierścieni, w której każdy rekord z osobna wygląda wiarygodnie. Na tej samej właściwości opierają się analiza ryzyka w łańcuchu dostaw i badania nad odkrywaniem leków. Wartość konkurencyjna tkwi w starannie opracowanych relacjach, których odtworzenie jest dla konkurencji kosztowne.

  • Jaki problem rozwiązuje: Pozwala odpowiadać na pytania wykraczające poza granice systemów i obejmujące wiele poziomów relacji. „Którzy z naszych klientów klasy enterprise mają tę samą spółkę matkę co klient, który odszedł w poprzednim kwartale, i którzy z naszych pracowników współpracowali z obiema stronami?” wymaga danych połączonych relacjami. Tradycyjne hurtownie danych dobrze odpowiadają na pytania agregacyjne, ale słabo radzą sobie z pytaniami o powiązania.

Jak działa graf wiedzy?

Graf wiedzy łączy model danych z magazynem zoptymalizowanym pod kątem przechodzenia po relacjach oraz procesem, który utrzymuje go na bieżąco.

  • Definiowanie ontologii. Schemat określa, jakie typy encji istnieją, jakie relacje są dozwolone i jakie właściwości ma każda z nich. To modelowanie przesądza o tym, na jakie pytania graf będzie w stanie odpowiedzieć, i właśnie na tym etapie koncentruje się większość pracy koncepcyjnej.

  • Ekstrakcja i import encji. Dane napływają z baz danych, API i dokumentów. Źródła ustrukturyzowane mapują się dość bezpośrednio. Tekst nieustrukturyzowany wymaga NLP do identyfikacji encji i relacji, które są w nim stwierdzane, a coraz częściej ekstrakcję wykonują modele językowe.

  • Uzgadnianie encji. Rekordy odnoszące się do tego samego obiektu w świecie rzeczywistym trzeba scalić. „IBM”, „International Business Machines” i „I.B.M.” to jedna firma, a niezawodne rozstrzyganie takich przypadków wśród milionów rekordów jest zwykle najtrudniejszą częścią budowy grafu wiedzy.

  • Zapisywanie danych jako węzłów i krawędzi. Dane trafiają do grafowej bazy danych, w której każda relacja jest bezpośrednim wskaźnikiem między węzłami, co właśnie sprawia, że przechodzenie po grafie jest szybkie niezależnie od wielkości całego zbioru danych.

  • Odpytywanie przez przechodzenie po relacjach. Zapytania opisują wzorce do dopasowania: znajdź wszystkie ścieżki z tego węzła do dowolnego węzła tego typu w obrębie trzech przeskoków, gdzie relacje spełniają podane warunki. Języki zapytań do grafów, takie jak Cypher, Gremlin i SPARQL, opierają się właśnie na tym modelu dopasowywania wzorców.

  • Wnioskowanie na podstawie zapisanych faktów. Niektóre systemy grafowe wyprowadzają nowe fakty z już istniejących za pomocą reguł, na przykład jeśli A jest spółką zależną B, a B spółką zależną C, to A jest pośrednio kontrolowana przez C, co zmniejsza zakres informacji, które trzeba zapisać wprost.

  • Utrzymanie i jakość. Grafy pogarszają się wraz ze zmianami w źródłach i narastaniem błędów ekstrakcji. Ciągła walidacja i uzgadnianie są częścią utrzymania grafu w działaniu.

Jakich narzędzi używa się do budowy grafów wiedzy?

  • Grafowe bazy danych: Neo4j, Amazon Neptune, TigerGraph, ArangoDB, Memgraph; Apache Jena i GraphDB w podejściach opartych na RDF.

  • Języki zapytań: Cypher, obecnie standaryzowany jako GQL; Gremlin dla Apache TinkerPop; SPARQL dla grafów RDF.

  • Standardy dla grafów semantycznych: RDF, OWL i SHACL do opisywania ontologii oraz walidacji zgodności.

  • Ekstrakcja i uzgadnianie: spaCy i modele Hugging Face do rozpoznawania encji, duże modele językowe do ekstrakcji relacji, Dedupe i Zingg albo komercyjne narzędzia do master data management do uzgadniania encji.

  • Publiczne i referencyjne grafy: Wikidata, DBpedia oraz zasoby dziedzinowe, takie jak UMLS i SNOMED CT w ochronie zdrowia.

  • Analityka: biblioteki algorytmów grafowych do analizy centralności, wykrywania społeczności i najkrótszej ścieżki, dostępne w Neo4j Graph Data Science i narzędziach równoważnych.

Jakie są kluczowe cechy grafu wiedzy?

  • Relacje są pełnoprawnymi danymi. Połączenia mają typy i właściwości oraz można je odpytywać i filtrować tak samo jak encje.

  • Koszt przechodzenia jest lokalny. Podążanie po relacjach zależy od liczby przebywanych połączeń, dlatego pytania wieloetapowe pozostają szybkie nawet wtedy, gdy danych przybywa.

  • Schemat może ewoluować stopniowo. Nowe typy encji i relacji można dodawać bez przebudowy istniejących danych, co dobrze sprawdza się w obszarach, gdzie model dopiero się wyłania.

  • Różnorodne źródła są scalane. Dane z oddzielnych systemów są łączone przez wspólne encje, co daje jeden obraz całości bez wciskania wszystkiego w jedną sztywną strukturę tabel.

  • Semantyka jest jawna. Typy relacji bezpośrednio określają znaczenie. Klucz obcy zapisuje, że dwa wiersze są powiązane, a krawędź z etykietą „prescribed_for” mówi, jaki jest charakter tego powiązania.

  • Jakość zależy od uzgadniania encji. Graf jest tylko tak użyteczny, jak dobre jest to uzgadnianie. Zduplikowane encje rozbijają sieć i prowadzą do niepełnych odpowiedzi dokładnie na te pytania, do których graf został zbudowany.

Jakie korzyści dają grafy wiedzy?

  • Pytania wieloetapowe stają się praktyczne. Zapytania obejmujące kilka relacji działają wydajnie, podczas gdy ich odpowiedniki w SQL stają się wolne i trudne w utrzymaniu.

  • Połączony obraz danych z systemów silosowych. Encje występujące w kilku systemach są łączone raz, co daje spójny obraz bez pełnego programu konsolidacji hurtowni danych.

  • Lepsze rekomendacje i wyszukiwanie. Struktura relacji wspiera rekomendacje oparte na powiązaniach. Poprawia też wyszukiwanie, rozszerzając zapytania o pojęcia pokrewne.

  • Wykrywanie wzorców strukturalnych. Pierścienie nadużyć i cykliczna struktura własności stają się widoczne jako struktury grafowe, choć każdy rekord z osobna wygląda niepozornie.

  • Elastyczny rozwój modelu. Dodanie nowego typu relacji nie wymaga migracji istniejących danych, co pasuje do obszarów eksploracyjnych i badawczych.

  • Bardziej wiarygodna podstawa dla systemów AI. Połączenie grafu wiedzy z retrieval-augmented generation daje modelom językowym uporządkowane fakty i jawne relacje, poprawiając trafność odpowiedzi na pytania wymagające rozumowania opartego na powiązaniach.

Jakie wyzwania i kompromisy wiążą się z grafami wiedzy?

  • Uzgadnianie encji jest trudne. Dopasowywanie rekordów do rzeczywistych obiektów w niespójnych źródłach jest w większości projektów głównym składnikiem kosztu, a błędy przenoszą się na każde zapytanie.

  • Projektowanie ontologii wymaga wiedzy eksperckiej i iteracji. Zmiana źle zaprojektowanego schematu po jego zapełnieniu jest kosztowna, a poprawne przygotowanie wymaga zarówno znajomości domeny, jak i doświadczenia w modelowaniu.

  • Grafowe bazy danych są słabsze w analityce agregacyjnej. Hurtownie kolumnowe najlepiej radzą sobie ze zliczaniem i grupowaniem dużych wolumenów danych. Grafy dobrze odpowiadają na pytania o powiązania, ale relatywnie słabiej na pytania agregacyjne, dlatego większość organizacji korzysta z obu podejść.

  • Te kompetencje są rzadsze. Cypher, SPARQL i modelowanie grafów są mniej znane zespołom biegle posługującym się SQL, co wydłuża czas wdrożenia i zawęża pulę kandydatów do zatrudnienia.

  • Utrzymanie jest ciągłe. Źródła się zmieniają, a duplikaty narastają. Graf bez stałej pracy nad jakością degraduje się do momentu, w którym nie można już ufać jego odpowiedziom.

  • Skalowanie wymaga ostrożności. Bardzo duże grafy trudno partycjonować, bo relacje przecinające partycje osłabiają wydajność przechodzenia po grafie, dla której w ogóle go wybrano.

Wybrać bazę grafową czy SQL?

Czynnik

Graf wiedzy

Relacyjna baza danych

Sposób przechowywania relacji

Jawne krawędzie z typami

Klucze obce rozwiązywane przez złączenia

Zapytania wieloetapowe

Wydajne; koszt rośnie wraz ze ścieżką

Wydajność gwałtownie spada wraz z głębokością złączeń

Analityka agregacyjna

Relatywnie słaba

Mocna

Zmiana schematu

Stopniowa, niski koszt

Wymagana migracja

Język zapytań

Cypher, Gremlin, SPARQL

SQL

Najlepiej nadaje się do

Połączonych, ewoluujących i heterogenicznych danych

Ustrukturyzowanych transakcji i raportowania

FAQ o grafach wiedzy

Graf wiedzy: potrzebujesz wsparcia ekspertów?

Monterail tworzy oprogramowanie na zamówienie z wykorzystaniem najnowszych technologii. Porozmawiajmy o tym, jak możemy pomóc w Twoim projekcie.

POZNAJ USŁUGI AI